Adviezen

Foliumzuur, Vitamine D en Vitaminepreparaten

Foliumzuur (vitamine B11) speelt een belangrijke rol bij de vorming van het zenuwstelsel, dat vanaf de eerste dag na de bevruchting wordt aangelegd. Het gebruik van Foliumzuur vermindert de kans op neurale buisdefecten (zoals bijvoorbeeld een ‘open ruggetje’ en een ‘hazenlip’) met 50-70%. De aanbevolen hoeveelheid is 0,4-0,5 milligram tot tien weken zwangerschap. Je kunt foliumzuur zonder recept bij de drogist of je apotheek kopen.

Slik per dag 10 microgram vitamine D, want zo houd je je botten en die van je kind gezond.

Eventueel kan je een multivitamine preparaat gebruiken. Let er dan altijd op dat deze geschikt is voor de zwangere vrouw, want gewone vitamine preparaten mag je in de zwangerschap niet gebruiken. Bij een gezond eetpatroon is het niet noodzakelijk een multivitamine preparaat te gebruiken.

Voeding

In de zwangerschap is het belangrijk goed op je voeding te letten, zo zijn er bijvoorbeeld producten die tijdens de zwangerschap afgeraden worden. Eten voor twee is niet nodig. Wees zuinig met suiker en snoep niet overmatig. Lijnen is tijdens de zwangerschap en tijdens het geven van borstvoeding niet verstandig.

Eet bij voorkeur voedsel dat vers of vers bereid is, en bewaar dit zo kort mogelijk in de koelkast. Het is belangrijk dat je gezond en gevarieerd eet. De ‘schijf van vijf’ van het Voedingscentrum kan je hierbij helpen: Verse groenten en fruit zijn belangrijke leveranciers van vitaminen, mineralen en vezels. Aardappelen, (volkoren)brood, rijst en pasta (zoals macaroni) zijn belangrijke energiebronnen. Melk, kaas, eieren, vlees, kip en vis zijn belangrijk voor de calcium- en eiwitbehoeften van het groeiende kind en de moeder zelf. Halvarine, boter, margarine en vette vis voorzien in de behoefte aan vitamine A en D. Vegetarisch eten tijdens de zwangerschap is geen probleem. Zonder vlees en of vis op het menu is het echter wel erg belangrijk om erop te letten dat je genoeg B-vitamines en ijzer eet. B-vitamines zitten vooral in volkoren producten, aardappelen, peulvruchten, eieren en zuivelproducten.

Wanneer je zwanger bent of borstvoeding geeft en je wilt vasten, bespreek dit dan met ons. Je kunt het vasten uitstellen, bijvoorbeeld als je zwangerschap door vasten in gevaar komt.

Eet geen zachte kazen die gemaakt zijn van rauwe melk (ongepasteuriseerd, ‘au lait cru’). Rauwe melk, bijvoorbeeld van de boer, moet je voor gebruik koken. In ongepasteuriseerde melk of kaas kan namelijk de listeria-bacterie zitten. Gezonde volwassen worden zelden ziek van de bacterie, maar het ongeboren kind is hier wel vatbaar voor. Er zijn ook nog andere producten die de listeria bacterie kunnen bevatten, zoals bijvoorbeeld voorverpakte gerookte zalm. Ook rauwe vis of voorverpakte salades kunnen besmet zijn met de bacterie. Haring is de enige rauwe vis die wel genuttigd mag worden in de zwangerschap. Voorverpakte salades mogen pas gebruikt worden wanneer deze goed gewassen worden. Listeria is niet bestand tegen verhitting door koken of bakken. Toebereide gerechten kun je dus wel bewaren in de koelkast, maar verhit ze nogmaals goed voordat je ze weer eet. Bewaar etenswaren niet langer dan 24 uur in de koelkast en dek ze altijd goed af. Gepasteuriseerde melk of kazen van gepasteuriseerde melk kun je zonder risico gebruiken.

Eet liever geen lever en hooguit eenmaal per dag een product waar lever in is verwerkt, zoals leverworst of leverkaas. In lever zit namelijk veel vitamine A en dit kan tijdens de zwangerschap schadelijk zijn voor de gezondheid van je kind.

Toxoplasmose

Zowel in rauw vlees als in uitwerpselen van katten kan een parasiet zitten die toxoplasmose kan veroorzaken. Besmetting in de zwangerschap kan gevolgen hebben voor je ongeboren kind. Als je eerder toxoplasmose hebt gehad, dan ben je tegen deze ziekte beschermd. Eet geen rauw of halfrauw vlees (zoals rosbief, fricandeau, ossenworst, tartaar, carpaccio en filet Américain) en was fruit en rauwe groenten goed. Vleeswaren als rauwe ham, rookvlees of salami hebben een speciale behandeling ondergaan en mogen wel gegeten worden. Omdat de parasiet ook in kattenuitwerpselen zit, is het beter om de kattenbak te laten verschonen door je partner. Draag handschoenen als je in de tuin werkt of met potgrond in de weer bent. Pas ook op bij het met kinderen spelen in de zandbak.

Medicatie

Bij kinderwens en tijdens de zwangerschap dien je altijd zorgvuldig te zijn met het gebruik van medicatie. Gebruik daarom preparaten die voorgeschreven zijn, en vertel de arts dat je graag zwanger wilt worden of zwanger bent. Dit is van belang omdat sommige stoffen al vroeg in de zwangerschap invloed hebben op de ontwikkeling van je kind. Het is ook nuttig om bij de apotheek melding te maken van je zwangerschap. Homeopatische geneesmiddelen en zelfmedicatie zijn niet altijd veilig in de zwangerschap, controleer altijd eerst de bijsluiter voordat je bepaalde medicijnen gaat gebruiken en/of overleg met je huisarts of de apotheek. Bij pijnklachten kun je uitsluitend paracetamol (zonder toevoegingen) zonder gevaar gebruiken. Zie de bijsluiter voor de dosis. Heb je andere pijnstilling nodig, overleg dan met je huisarts. Een verdoving voor een behandeling bij de tandarts is geen probleem, maar vertel je tandarts wel dat je zwanger bent.

Roken

Vrouwen die zwanger willen worden, zwanger zijn of borstvoeding geven, wordt sterk aangeraden om te stoppen met roken. Roken tijdens de zwangerschap brengt namelijk grote risico’s met zich mee. Zelf roken, maar ook veelvuldig verblijf in een rokerige omgeving heeft een nadelige invloed op de zwangerschap en kan complicaties met zich meebrengen.

In sigaretten zitten schadelijke stoffen die zorgen voor een verminderde doorbloeding van de placenta (moederkoek) en daardoor een verminderde zuurstoftoevoer naar het kind. Hierdoor heb je een grotere kans op een miskraam en bestaat onder andere het risico dat de baby minder goed groeit. Kinderen van rokende moeders hebben daarom vaker een (te) laag geboortegewicht en worden ook vaker te vroeg geboren. Ze kunnen daardoor kwetsbaarder zijn. Tijdens hun eerste levensjaren hebben ze vaker ziekten aan de luchtwegen, zoals astma. Er zijn bovendien aanwijzingen dat wiegendood vaker voorkomt als er in de buurt van de baby gerookt wordt.

Alcohol

Het gebruik van alcohol, zelfs in kleine hoeveelheden, tijdens de zwangerschap kan schadelijk zijn voor je ongeboren kind. Het wordt afgeraden om alcohol te drinken als je zwanger wilt worden, zwanger bent en wanneer je borstvoeding geeft.

Drugs

Het gebruik van drugs tijdens de zwangerschap wordt sterk afgeraden. Uit onderzoek is gebleken dat soft drugs (marihuana/wiet en hasj) nadelige gevolgen (zoals een grotere kans op een miskraam en op vroeggeboorte) voor je ongeboren kind kunnen hebben, helemaal wanneer deze softdrugs in combinatie met alcohol en/of tabak worden gebruikt.

Het gebruik van harddrugs (XTC, heroïne en cocaïne) in de zwangerschap wordt zeer sterk afgeraden. Harddrugs zijn zeer slecht voor een ongeboren kind. Bij heroïne en andere opiaten, en cocaïne, amfetaminen en waarschijnlijk XTC raakt het kind ook verslaafd en moet het na de geboorte op de couveuseafdeling ontwennen. Vroeggeboorte komt vaker voor en het risico op overlijden vlak voor of vlak na de geboorte is verhoogd. Door zuurstoftekort kan groeiachterstand ontstaan en daarnaast kunnen er aangeboren afwijkingen ontstaan bij druggebruik tijdens de zwangerschap.

Mocht je drugs gebruiken of gebruikt hebben, vertel dit dan aan ons of aan je huisarts. Praat er open over en wees niet bang om te vertellen wat en hoeveel je gebruikt (hebt).

Besmettelijke ziekten

Neem contact met ons of met je huisarts op wanneer iemand in je omgeving een kinderziekte heeft die samen gaat met vlekjes op de huid, zoals waterpokken, rode hond of vijfde ziekte. Ook wanneer je in contact geweest met iemand die een andere besmettelijke ziekte heeft, vragen wij je contact op te nemen.

Werk

Bepaalde werkomstandigheden kunnen risico’s voor de zwangerschap met zich meebrengen. Werk waarin je wordt blootgesteld aan trillingen (vrachtauto’s, landbouwmachines), ioniserende straling (straling van radioactieve stoffen), chemische stoffen of infectierisico’s is niet bevorderlijk voor de gezondheid tijdens de zwangerschap. Dit geldt ook voor fysiek zwaar werk, zoals veelvuldig tillen, trekken, duwen of dragen. Als je met zulke werkomstandigheden te maken hebt, overleg dan met je werkgever of de Arbo-arts. Deze moet het werk aanpassen en je eventueel ander werk aanbieden. Als je in nacht- of ploegendienst werkt, kun je aan je werkgever vragen om je werk- en rusttijden tijdens de zwangerschap aan te passen.

Schadelijke stoffen / Straling

Probeer tijdens de zwangerschap contact met de volgende stoffen te vermijden: verf op terpentinebasis, ongediertebestrijdingsmiddelen en chemicaliën (zoals foto-ontwikkelvloeistoffen). Van haarverf zijn tot nu toe geen schadelijke effecten bekend. Een MRI-scan kan tijdens de zwangerschap zonder gevaar voor je ongeboren kind worden gemaakt. Is een röntgenonderzoek tijdens de zwangerschap noodzakelijk, vermeld dan duidelijk dat je zwanger bent. Soms kan het onderzoek uitgesteld worden tot na de bevalling. Vaak kan de baarmoeder afgeschermd worden. Het kind krijgt dan zo weinig mogelijk straling.

Seksualiteit

De beleving van intimiteit en seksualiteit tijdens de zwangerschap wisselt per persoon en per zwangerschap. Bij een normaal verlopende zwangerschap zijn er geen geboden of verboden ten aanzien van seks. Geslachtsgemeenschap kan geen miskraam of beschadiging van het kind veroorzaken. Problemen en vragen hierover tijdens de zwangerschap mag je altijd met ons bespreken. Dit geldt ook voor eerdere vervelende seksuele ervaringen of moeite hebben met een inwendig onderzoek. Als je dit aangeeft, houden wij hier uiteraard rekening mee.

Sporten

Tijdens de zwangerschap kan je in principe blijven sporten zoals je gewend bent. Echter, als het sporten klachten geeft of je meer vermoeid bent dan normaal, stop of verminder je sportactiviteiten dan. Zorg dat je voldoende vocht binnenkrijgt, pauzeer regelmatig en neem (druiven)suiker mee.

Zwemmen, fietsen, wandelen en fitness zijn sporten die je heel goed tot het einde van de zwangerschap kunt beoefenen. Sporten zoals hockey waarbij je het risico loopt om iets tegen je buik aan te krijgen, of sporten waarbij je gemakkelijk met andere mensen botst of kunt vallen (skiën, voetballen), zijn minder verstandig. Duiken met zuurstofflessen mag tijdens de zwangerschap niet, tijdens de zwangerschap heb je namelijk een grotere kans op duikersziekte (decompressieziekte). Buikspieroefeningen worden afgeraden als je meer dan vier maanden zwanger bent. Oefeningen voor je bekkenbodem zijn erg goed om te doen in en na de zwangerschap.

Temperatuur

In de zwangerschap is je weerstand verminderd waardoor je vatbaarder bent voor griep en verkoudheid. Griep en verkoudheid kunnen voor de baby geen kwaad. Bij hoge koorts is het echter wel verstandig om te overleggen met ons of met je huisarts.

Of een hoge omgevingstemperatuur (bijvoorbeeld in een sauna) tijdens de zwangerschap kwaad kan, is niet bekend. Mogelijk is het verstandig de eerste drie maanden van de zwangerschap langdurig hete baden, saunabezoek of zonnebank te vermijden. Als je na drie maanden zwangerschap een sauna bezoekt, ga er dan niet langer dan tien minuten in en ga niet in het heetste gedeelte zitten. Koel geleidelijk af. Ga nooit alleen in de sauna, je hebt in de zwangerschap wat meer kans op flauwvallen.

De zonnebank kan een zwangerschapsmasker (een bruine verkleuring van de gezichtshuid) veroorzaken of verergeren. Dit kan ook gebeuren door zonnen. Pas hier dan ook mee op.

Vakanties

Als je zwanger bent, kun je in veel gevallen gerust op reis gaan. Als je van plan bent om naar verre landen te gaan, neem dan contact op met je huisarts of GGD voor een reizigersadvies en eventuele vaccinaties. Vermeld duidelijk dat je zwanger bent! Het is verstandig een reisbestemming te kiezen waar goede medische zorg aanwezig is, mochten zich onverhoopt complicaties voordoen.

Tegen vliegreizen bestaat uit medisch oogpunt, wanneer de zwangerschap ongecompliceerd verloopt, geen bezwaar voor moeder en kind. Vliegmaatschappijen willen echter meestal geen zwangere vrouwen na 32-34 weken zwangerschapsduur vervoeren, omdat ze geen bevallingen in de lucht willen riskeren. Informeer hiernaar voordat je boekt. Sommige vliegmaatschappijen vragen vanaf een bepaalde zwangerschapsduur een fit-to-fly verklaring. Wij kunnen deze voor je maken. Vraag dit niet te vroeg, want deze dient recent te zijn (anders accepteren vliegmaatschappijen deze niet).

Verblijf op grote hoogte wordt ontraden. Door de afnemende zuurstofspanning van de lucht is er namelijk minder zuurstof beschikbaar. Het advies is om niet langdurig hoger dan 2000 meter te verblijven.

Wanneer je op vakantie gaat, is het verstandig ons op een zwangerschapsverklaring en een nieuwe uitdraai van je zwangerschapskaart te vragen. Zo heb je ook op vakantie, je relevante en actuele zwangerschapsgegevens bij de hand.